Jerzy Grotowski

Matura 2010 - tematy z języka polskiego

Data ostatniej modyfikacji: 18 czerwca 2010, godz: 07:51

Matura 2010

Tematy maturalne na egzamin ustny wobec języka polskiego. (Do druku)

LITERATURA

	Aksjologia wobec kryzysu chrześcijaństwa; omów zagadnienie na wybranych przykładach z literatury i filozofii).
	Analizując wybrane utwory literackie wskaż, w jaki sposób II Wojna Światowa ukształtowała tematykę i styl tych utworów.
	Artysta jako bohater literacki. Omów na wybranych przykładach.
	Co mówią o nas współcześni poeci? Przedstaw portret człowieka współczesnego w odniesieniu do wybranych liryków powstałych po roku 1945.
	Człowiek jako istota „rozdwojona w sobie” – przedstaw tę wizję naszej kondycji na wybranych przykładach literackich.
6.	Czy człowiek ma prawo decydować o życiu drugiego człowieka? Odwołując się do wybranych dzieł rozważ, jak literatura i filozofia odpowiadają na to pytanie.
7.	Czy literatura kobieca rzeczywiście przeznaczona jest tylko dla kobiet? Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów.
	Czy utwory należące do tzw. literatury dziecięcej zasługują na miano arcydzieł? Odwołując się do wybranych utworów, zaproponuj kryteria, które powinny decydować o ocenie artystycznej dzieł adresowanych do dzieci.
	Czym jest dziedzictwo duchowe w literaturze romantycznej i w twórczości pokolenia Kolumbów? – omów ten problem, odwołując się wybranych dzieł literackich.
	Dialog twórców literatury z filozofami. Przedstaw problem na wybranych przykładach dzieł literatury dawnej lub/i współczesnej.
	Dom, zadomowienie, bezdomność jako problemy egzystencji ludzkiej – rozważ zagadnienie na wybranych przykładach literackich.
12.	Fantastyka a świat realny. Omów genezę pewnych wątków literatury fantastycznej, odwołując się do wybranych utworów.
	Gdy nastąpi awaria języka... Omów wybrane utwory literackie, poruszające problem rozpadu mowy, znaczenia, rzeczywistości.
	Groteska, absurd jako sposób ujęcia rzeczywistości – przeanalizuj pod kątem tego zagadnienia wybrane dzieła.
	Heroiczny model istnienia na przykładzie literatury w wybranych okresach kulturowych – próba porównania.
	Hiob jako figura ludzkiego losu – porównaj różne warianty tego wątku w wybranych dziełach.
	Inność, szaleństwo, patologia. Przedstaw wybranych bohaterów utworów literackich, określając rolę, jaką odgrywają oni w kreowanym przez twórcę świecie.
	Jednostka wobec zbiorowości w ujęciu twórców dwóch wybranych epok. Rozważ problem.
	Kosmogonie wybranych religii świata w utworach literackich - próba porównania.
	Literatura faktu. Analiza i interpretacja tego zjawiska kulturowego XX wieku na wybranych przykładach.
	Literatura obozowa – omów zjawisko, odwołując się do wybranych tekstów fikcjonalnych i niefikcjonalnych.
	Mistrzowie i uczniowie wśród twórców literatury. Przedstaw różne realizacje ujawniające się w dziełach.
	Mitotwórstwo i rola mitów w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
	Motywy gnostyckie w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
	Na wybranych przykładach omów motyw walki dobra i zła.
26.	Na wybranych przykładach przedstaw zmiany w sposobie kreowania postaci w polskich dramacie XIX i XX wieku.
	Na wybranych przykładach z różnych epok objaśnij funkcję konwencji onirycznej w kreowaniu świata przedstawionego.
	Obraz Boga w tekstach kultury. Dokonaj charakterystyki wybranych dzieł dwóch epok, porównując omawiane wizerunki Boga w kontekście idei epoki.
	Obraz utopii w literaturze. Przedstaw różne ujęcia utopii i porównaj je, zwracając uwagę na elementy istotne dla epoki, w której powstawały.
	Obraz utraconej ojczyzny w twórczości wybranych pisarzy. Omów na wybranych przykładach.
	Odwołując się do wybranych dzieł literackich XX wieku, przedstaw obecne w nich zagadnienia związane z problematyką gender.
	Odwołując się do wybranych dzieł literackich, omów różne obrazy bitew.
	Odwołując się do wybranych dzieł literackich, omów różne obrazy uczty.
	Odwołując się do wybranych dzieł, omów różne wizerunki literackie mędrca.
	Odwzorowywanie świata, prowokacja, eksperyment artystyczny. Refleksja na temat najnowszej literatury, w odwołaniu do wybranych utworów.
	Omów funkcje motywów magicznych i fantastycznych w wybranych utworach literackich.
	Omów na wybranych przykładach sposoby funkcjonowania poetyki maski.
	Omów różne obrazy piekła w literaturze, odwołując się do wybranych dzieł literackich.
	Omów różne sposoby wykorzystania kategorii czasu w wybranych utworach epickich lub/i dramatycznych różnych epok.
	Omów sposób przedstawienia postaci libertynów i rozważ ich rolę w twórczości Fiodora Dostojewskiego.
41.	Omów związki między literaturą a polityką i zjawiskami społecznymi, odwołując się do wybranych dzieł niemieckich i rosyjskich.
	Porównaj istotę symbolicznego wykorzystania motywu pielgrzyma w literaturze dwóch wybranych epok, odwołując się do wybranych utworów.
	Porównaj obrazy rewolucji w utworach literackich.
	Porównaj obrazy wybranego miasta, ukazane w literaturze różnych epok.
	Porównanie motywu wędrówki w literaturze wybranych dwóch epok. Omów na wybranych przykładach.
	Postać „innego”, „obcego” w wybranych utworach literatury XX i XXI wieku. Dokonaj charakterystyki porównawczej postaci.
	Przeanalizuj różnice między poezją i prozą, odwołując się do wybranych przykładów literackich.
48.	Przedstaw motyw honorowego pojedynku w wybranych utworach literackich danej epoki.
49.	Przedstaw różne opisy literackie postaw patriotycznych, odwołując się do wybranych utworów.
50.	Przedstaw różne sposoby i funkcje kreowania jednostki wybitnej w literaturze, odwołując się do wybranych utworów.
51.	Przedstaw różne wizerunki diabła w literaturze, odwołując się do wybranych dzieł literackich.
	Pycha jako czynnik determinujący działania człowieka. Określ jej źródła i konsekwencje, analizując wybrane utwory literackie.
	Realizm magiczny w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
	Rola motta w utworze literackim. Przedstaw zagadnienie w odniesieniu do wybranych utworów literackich dwóch epok.
	Rola śmiechu w kulturze – prześledź i porównaj różne odmiany komizmu w wybranych dziełach literackich.
	Rola śmiechu w kulturze – prześledź i porównaj wątki ludyczne w wybranych dziełach (lub poetykach).
	Rola tragizmu w kulturze – prześledź i porównaj różne odmiany tragizmu w wybranych dziełach literackich.
	Rozważ rolę sarmatyzmu i jego dziedzictwo w kulturze polskiej, odwołując się do wybranych dzieł literackich.
	Rozważ wiarygodność historyczną „Iliady” i „Odysei” Homera.
	Różne oblicza lęku w literaturze fantastycznonaukowej. Scharakteryzuj je na przykładzie wybranych utworów literackich.
	Różne sposoby wykorzystania kategorii przestrzeni w wybranych utworach epickich lub/i dramatycznych różnych epok.
	Różne wizje przyszłości zawarte w literaturze fantastycznonaukowej. Scharakteryzuj je, analizując wybrane powieści.
	Scharakteryzuj przestrzeń w wybranych utworach literackich Dwudziestolecia międzywojennego. Jaką funkcję pełni ona w utworach?
	Scharakteryzuj typy relacji łączące rodziców i dzieci w oparciu o portrety tych postaci w odniesieniu do wybranych utworów literackich dwóch epok.
	Swoistość sztuki reportażu literackiego na tle poetyki gatunku. Określ ją, odwołując się do wybranych współczesnych reportaży.
	Sztuka i polityka. Rozważ związki, odwołując się do wybranych dzieł.
	Świat jako labirynt. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł literackich.
	Tradycja literacka kontynuowana i odrzucana w literaturze dwudziestolecia międzywojennego. Omów na wybranych przykładach.
	Twórczość wybitnego dramaturga w tradycji literackiej późniejszych epok. Rozwiń temat na przykładzie wybranych utworów.
	Twórczość wybitnego epika w tradycji literackiej późniejszych epok. Rozwiń temat na przykładzie wybranych utworów.
	Twórczość wybitnego poety w tradycji literackiej późniejszych epok. Rozwiń temat na przykładzie wybranych utworów.
	Utopie i antyutopie w literaturze – omów na wybranych przykładach.
73.	Wieś jako przestrzeń życia człowieka określająca jego widzenie świata (uwarunkowania społeczne, kulturowe, możliwości bytowe). Rozważ na wybranych przykładach literackich.
	Czy archetypy są niezmienne? Prześledź rolę wybranych archetypów w kulturze, odwołując się do wybranych dzieł literackich.
	Życie jest teatrem. Omów sposób funkcjonowania toposu w wybranych dziełach literackich dwóch epok.

ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI.

Uwaga: Realizując któryś z poniższych tematów, zawsze należy kłaść większy nacisk na utwory literackie, gdyż jest to egzamin z literatury a nie ze sztuk wszelakich.

	Biografia jako tworzywo dzieła literackiego, filmowego, plastycznego lub teatralnego. Przedstaw na wybranych przykładach.
	Człowiek jako niedoskonały mechanizm. Porównaj różne realizacje literackie i filmowe tego wyobrażenia, określając jego funkcje w wybranych utworach.
	Czy literatura, sztuka i film stanowią dowód, że człowiek jest istotą transgresyjną? Rozważ ten problem, odwołując się do wybranych dzieł.
	Czy rzeczywiście bajki dla dzieci? Dokonaj analizy odbioru pewnych wątków baśniowych, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
	Czy utwory należące do literatury i sztuki dziecięcej zasługują na miano arcydzieł? Odwołując się do wybranych dzieł zaproponuj kryteria oceny tych dzieł.
	Deformacja w grotesce nowożytnej. Przedstaw funkcje deformacji w dziełach literackich i plastycznych wybranych dwóch epok.
	Dokonaj analizy i oceny inscenizacji wybranych dzieł epickich, poetyckich, dzienników, piosenki aktorskiej i literackiej itp.
	Dokonaj próby opisu kategorii kiczu, odwołując się do wybranych przykładów z literatury i sztuki.
	Eschatologia w poezji i w sztuce – porównaj wybrane koncepcje, odwołując się do wybranych dzieł.
	Filmowe realizacje dramatów Szekspirowskich. Zanalizuj wybrane dzieła filmowe, wskazując na dokonaną w nich interpretację dramatów Wiliama Szekspira.
	Inspiracje literackie w sztuce. Omów na wybranych przykładach.
	Jak biografia wpływa na twórczość artysty? Zanalizuj zagadnienie, odwołując się do literackich opisów życia i dzieł Fryderyka Chopina.
	Jaką funkcję w sztuce pełni cytat? Przedstaw zagadnienie w odniesieniu do wybranych dzieł literackich i filmowych.
	Koncepcja człowieczeństwa w literaturze i w filmie. Rozważ ten problem, odwołując się do wybranych utworów.
	Literackie i fotograficzne świadectwa Holocaustu. Zaprezentuj i porównaj wartości poznawcze interpretowanych przykładów literatury faktu i zdjęć reportażowych.
	Metafora w literaturze, sztukach plastycznych i fotografii. Porównaj w oparciu o wybrane przykłady.
	Metody budowania nastroju grozy. Porównaj zabiegi artystyczne wykorzystywane przez literaturę i film.
	Metody budowania nastroju w literaturze i przedstawieniu teatralnym. Zanalizuj wybrane dzieło literackie i jego realizację sceniczną.
	Mistycyzm i metafizyka w literaturze i sztuce baroku i we współczesności. Porównaj na wybranych przykładach.
	Mit faustowski w kulturze powszechnej – przeanalizuj jego rolę i reaktualizacje, odwołując się do wybranych tekstów kultury.
	Mitologia jako źródło tematów w literaturze i sztuce. Porównaj realizacje na podstawie wybranych przykładów.
	Motyw vanitas i jego barokowe oraz współczesne wyobrażenia (literatura, malarstwo). Omów na wybranych przykładach.
	Motyw wyspy bezludnej w kulturze – przeanalizuj pod tym kątem wybrane teksty kultury i określ funkcje motywu w tych dziełach.
	Obrazy miłości w literaturze i sztuce różnych epok. Omów na wybranych przykładach.
	Obrazy wojny w literaturze i sztuce w wybranej epoce. Omów na wybranych przykładach.
	Odwołując się do wybranych przykładów, omów rolę stroju w literaturze i sztuce.
	Omów funkcjonowanie motywu danse macabre w kulturze dawnej i współczesnej, odwołując się do wybranych przykładów tekstów kultury.
	Omów różne artystyczne interpretacje wybranych dramatów Witkacego.
	Omów różne literackie i filozoficzne koncepcje utopii, analizując wybrane teksty.
	Omów różne postacie kreacjonizmu literaturze i filmie, odwołując się do wybranych dzieł.
	Omów różne sposoby kreowania postaci czarownicy w literaturze i filmie, odwołując się do wybranych dzieł.
	Omów różne wizerunki kobiety, odwołując się do wybranych przykładów z literatury i sztuki.
	Parenetyczny charakter literatury i sztuki w wybranych okresach kulturowych – próba porównania.
	Podobieństwa i różnice języka filmu i literatury. Omów na wybranych przykładach.
	Porównaj język teatru i język filmu, omawiając wybrane dramaty przeniesione na ekran.
	Porównaj obrazy miasta w literaturze i sztuce, odwołując się do wybranych przykładów.
	Porównaj poetykę postmodernistyczną w literaturze i filmie, odwołując się do wybranych dzieł.
	Porównaj różne realizacje mitu arkadyjskiego w literaturze, sztuce (również w filmie), odwołując się do wybranych dzieł.
	Porównując wybrane przykłady reprezentujące różne gatunki literackie, udowodnij, że dialog filozoficzny jest najdoskonalszą formą zobrazowania myśli.
	Portret bohatera wyalienowanego. Porównaj różne wizerunki bohaterów, odwołując się do wybranych tekstów literackich i dzieł filmowych.
	Problemy filmowej adaptacji. Porównaj film z jego literackim pierwowzorem; oceń adaptację.
	Przeanalizuj współczesne interpretacje sceniczne dramatów powstałych przed 1918 na wybranych przykładach.
	Przedstaw komizm słowny, postaci, sytuacji i sposoby ich realizacji w wybranych dramatach i/lub komediach filmowych.
	Przedstaw różne ujęcia tematyki wiejskiej w literaturze i sztuce, odwołując się do wybranych przykładów.
	Przedstaw różne wizerunki aniołów w literaturze i sztuce, odwołując się do wybranych dzieł.
	Przedstaw wybraną koncepcję piękna (lub porównaj dwie koncepcje) w literaturze, malarstwie i architekturze. Analiza wybranych dzieł.
	Rozważ funkcje realizmu w literaturze i malarstwie – tylko opis rzeczywistości czy również próba jej oceny – odwołując się do wybranych przykładów.
	Różne oblicza propagandy politycznej w PRL-u. Przedstaw na wybranych przykładach literackich i w innych tekstach kultury.
	Spojrzenie na człowieka i świat w literaturze, sztuce, teatrze i muzyce średniowiecza i odrodzenia. Próba porównania wybranych przykładów.
	Symboliczne znaczenie przestrzeni w utworze literackim i dziele malarskim. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury jednej epoki (np. Młodej Polski).
	Sztuka jako źródło inspiracji literatury i filmu. Omów na wybranych przykładach.
	Sztuka wobec niewyrażalnego; przeanalizuj rolę symbolu jako środka wyrazu w poezji i sztuce, odwołując się do wybranych dzieł.
	Śmierć bohaterska. Odwołując się do wybranych przykładów z literatury i malarstwa przedstaw i porównaj różne sposoby przedstawiania śmierci bohaterskiej w dziele sztuki.
	Tatry – inspiracja dla literatów i muzyków. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł.
	Totalitaryzm i sztuka. Rozważ związki, odwołując się do wybranych dzieł.
	Tragiczna wizja kondycji ludzkiej w literaturze i sztuce – rozważ zagadnienie na wybranych przykładach.
	Twórca - „syn tysiącleci” czy „dziecię wieku”? Przedstaw różne rozstrzygnięcia tego dylematu w literaturze i sztuce.
	Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze i sztuce. Omówienie i interpretacja zjawiska na wybranych przykładach.
	W jaki sposób mity i legendy wykorzystują twórcy sztuki współczesnej? Porównaj różne sposoby wykorzystania w odniesieniu do dzieł literackich i filmowych.
	Zmiany koncepcji piękna w literaturze i malarstwie wybranych dwóch epok - zanalizuj wybrane dzieła.
	Życie jest grą. Omów sposób funkcjonowania toposu w wybranych dziełach literackich i filmowych.
	Życie jest teatrem. Omów sposób funkcjonowania toposu w wybranych dziełach literackich i filmowych.

TEMATY JĘZYKOWE

	Cechy językowe tekstów hip - hopowych. Scharakteryzuj język i sposób kreowania rzeczywistości, odwołując się do wybranych przykładów.
	Dlaczego kabaret nas bawi? Dokonaj charakterystyki środków związanych z językiem i stylem tekstów kabaretowych, których zastosowanie wywołuje efekt komiczny.
	Dlaczego niektóre wyrazy stają się modne? Zanalizuj i porównaj przykłady z polszczyzny przedwojennej i współczesnej.
	Dokonaj analizy językowej napisów na murach. Jakie typy murales wyróżniasz na podstawie zgromadzonego materiału?
	Dokonując analizy języka różnych typów reklam, wyjaśnij, jaki obraz świata one kreują.
	Etykieta językowa różnych czasów i środowisk. Zanalizuj wybrane przykłady literackie.
	Funkcja magiczna języka i jej przejawy w różnego typu wypowiedziach – omów zjawisko, odwołując się do wybranych tekstów.
	Język a etyka. Omów to zjawisko, analizując przykłady literackie (uwzględniając teksty piosenek, reklamy, język propagandy politycznej).
	Język korespondencji miłosnej dawniej i dziś. Dokonaj charakterystyki języka i stylistyki listów tworzonych w dwóch następujących po sobie epokach.
	Językowe środki kształtowania wypowiedzi w literaturze wybranej epoki. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
	Kicz językowy – przedstaw zjawisko, analizując cechy języka wybranych piosenek kultury pop.
	Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych autorów i epok.
	Omów język wybranych postaci ze szczególnym uwzględnieniem cech ujawniających ich przynależność środowiskową i charakter.
	Perswazyjna funkcja środków językowych we współczesnej reklamie prasowej, radiowej i telewizyjnej. Omów na wybranych przykładach.
	Perswazyjne funkcje języka we współczesnej polszczyźnie (propaganda, media). Analiza przykładów.
	Przedstaw komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych komediach filmowych.
	Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i ich funkcje na wybranych przykładach literackich.
	Sztuka przemawiania – scharakteryzuj na przykładzie wybranych tekstów literackich różnych epok.
	Twórcze wykorzystanie języka mówionego w literaturze wybranej epoki (na wybranych przykładach).